Biała Podlaska

Mapa (Plan Miasta)

Ważne adresy i telefony

  • Urząd Miasta Biała Podlaska (UM)
    • 21-500 Biała Podlaska
    • ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 3
    • Tel.: +48 83 343-66-92
    • www.bialapodlaska.pl
    • E-mail: um@bialapodlaska.pl
    • NIP: 537-00-11-205
    • REGON: 000524045
  • Starostwo Powiatowe w Białej Podlaskiej
    • 21-500 Biała Podlaska
    • ul. Brzeska 41
    • Tel.: +48 83 343-70-30
    • www.powiatbialski.pl
    • E-mail: starostwo@powiatbialski.pl
  • Powiatowy Urząd Pracy w Białej Podlaskiej (PUP)
  • Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej (PKS)
    • 21-500 Biała Podlaska
    • ul.Sidorska 54
    • Tel.: +48 83 343-34-66 (informacja)
    • www.pksbialapodlaska.pl
    • E-mail: pksbp@pksbialapodlaska.pl
  • Miejski Zakład Komunikacyjny (MZK)
    • 21-500 Biała Podlaska
    • ul. Brzegowa 2
    • Tel.: +48 83 343-87-18
    • www.mzk.cyber.pl
    • E-mail: sekretariat@mzk.cyber.pl
    • NIP: 537-000-87-69
  • AWF Białystok (AWF w Warszawie, Zamiejscowy Wydział Wychowania Fizycznego w Białej Podlaskiej)
    • 21-500 Biała Podlaska
    • ul. Akademicka 2
    • Tel.: +48 83 342-87-00
    • www.awf-bp.edu.pl
    • E-mail: rektorat@awf-bp.edu.pl
  • AZS-AWF "KINGS" Biała Podlaska (AZS AWF)
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej (PWSZ)
  • Izba Celna w Białej Podlaskiej
    • 21-500 Biała Podlaska
    • ul. Północna 19
    • Tel.: +48 83 344-98-33
    • www.bialapodlaska.uc.gov.pl
    • E-mail: Marzena.Siemieniuk@bpd.mofnet.gov.pl
  • Kino "Merkury"
  • P.H.U. "Helios" (RTV, AGD, komputery)
    • 21-500 Biała Podlaska
    • ul. Brzeska 172
    • Tel.: +48 83 343-30-64
    • www.helios-bp.pl
    • E-mail: komputery@helios-bp.pl
  • Hotel "Capitol"
    • 21-500 Biała Podlaska
    • ul. Reymonta 3
    • Tel.: +48 83 344-23-58
    • www.hotelcapitol.com.pl
    • E-mail: hotel@hotelcapitol.com.pl

O Białej Podlaskiej

Miasto położone w województwie lubelskim, powiat grodzki, na pograniczu Równiny Łukowskiej i Zaklęsłości Łomaskiej, nad Krzną; 56 tysięcy mieszkańców (1998); siedziba powiatu bialskiego; ośrodek przemysłowy i rozwijający się ośrodek handlowo-promocyjny niedaleko granicy z Białorusią; rozwinięty przemysł: włókienniczy (głównie bawełniany), odzieżowy, skórzany, maszynowy, środków transportu, elektrotechniczny (sprzęt oświetleniowy), metalowy, spożywczy (mleczarski, jajczarsko-drobiarski, mięsny, piekarski, owocowo-warzywny, winiarski, cukierniczy), materiałów budowlanych (betony, masy bitumiczne), drzewny (głównie meblarski, poligraficzny; węzeł drogowy przy linii kolejowej Warszawa-Brześć, lotnisko wojskowe dostosowane do celów gospodarczych; liczne imprezy handlowe, m.in. targi przygraniczne; handel targowiskowy (zwłaszcza 1991-98); intensywny rozwój usług; placówki bankowe, biura maklerskie, fundacja rozwoju gospodarczego, izba gospodarcza.; Instytut Wychowania Fizycznego i Sportu (filia warszawskiej AWF); ośrodek oświatowy; działają: Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Bialskiej, Koło Białczan, Podlaskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne; muzeum historyczno-martyrologiczne; ośrodek tradycyjnego garncarstwa; działają ludowe zespoły artystyczne.

Historyczne centrum leży w północnej części miasta na lewym brzegu Krzny, przeważa tu luźna zabudowa piętrowa i jednorodzinna, zewnętrzną część miasta tworzą blokowe osiedla, na południu - przemysłowo-mieszkaniowa dzielnica Wola.

Źródło:
  1. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Historia Miasta

Biała Podlaska została założona w 2. połowie XV w. w Wielkim Księstwie Litewskim przez Piotra Janowicza Białego, wojewodę trockiego; jako miasto wzmiankowana 1522; w XV w. własność Radziwiłłów (do XIX w. p.n. Biała Radziwiłłowska lub Książęca), którzy wznieśli tu zamek; w XVII w. w Białej Podlaskiej filia Akademii Krakowskiej (tzw. Akademia Bialska, zał. 1628); od XVII w. znana z garncarstwa, w XVIII w. - z manufaktur wyrabiających sukna i fajanse; od XVII w. liczne skupisko Żydów (1939 ok. 7 tysięcy, ok. 53% mieszkańców); od 1795 w zaborze austr., od 1809 w Księstwie Warszawskim, od 1815 w zaborze rosyjskim (Królestwo Polskie); jeden z ośrodków przygotowań powstania styczniowego 1863-64; 1867 przeprowadzono linię kolejową Warszawa-Brześć-Moskwa, następnie wybudowano zakłady przemysłu drzewnego, młyny, olejarnie; 1905-07 wystąpienia rewolucyjne; 1912 wraz z Chełmszczyzną wcielona do Cesarstwa Rosyjskiego; po I wojnie światowej, ponownie w Polsce; 1923 powstała prywatna (1935 przejęta przez państwo) Podlaska Wytwórnia Samolotów; podczas okupacji niemieckiej, 1941-42 getto (ok. 7 rys. osób, wywiezione do ośrodka zagłady w Sobiborze i Treblince), 1941-44 obóz jeńców sowieckich, od 1943 - włoskich; liczne egzekucje, m.in. 1942 Niemcy rozstrzelali ok. 3,5 rys. osób; rejon konspiracji (działania partyzantki AK, BCh, AL i GD); znacznie zniszczona w czasie działań wojennych 1944 (zwł. zakłady przem., wytwórnia samolotów zniszczona całkowicie), po wojnie odbudowana i rozbudowana; XTXw.-1975 i od 1999 siedziba powiatu, a 1975-98 - województwa bialskopodlaskiego.

Źródło:
  1. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Turystyka i zabytki

Biała Podlaska została założona w XV w. przez hetmana litewskiego Piotra Janowicza Białego. Słynęła z manufaktur wyrabiających sukna i fajanse. W XVII w. stanowiła jedno z centrów domeny Radziwiłłów, którzy około 1622 wznieśli tutaj swą rodową rezydencję i odtąd miasto było znane jako Biała Radziwiłłowska łub Biała Książęca; istniała tu filia Akademii Krakowskiej (Akademia Bialska). Z zamku Radziwiłłów - jednej z najwspanialszych rezydencji magnackich z okresu Wazów - przetrwały jedynie brama wjazdowa, sześciokondygnacyjna wieża bramna (mieści Muzeum Południowego Podlasia), kaplica, oficyna ze skarbcem oraz umocnienia bastionowe na planie pięcioramiennej gwiazdy. W 1572 postawiono w Białej zbór ariański, przebudowany gruntownie na przełomie XVI i XVII w. z fundacji księcia Mikołaja Radziwiłła "Sierotki" 1 odtąd funkcjonujący jako kościół parafialny p.w. św. Anny. Wznosi się przy nim kaplica Matki Bożej Różańcowej z bogatą dekoracją sztukatorską. Późnorenesansowy kościół stanowi świadectwo chwały rodu, udekorowany freskami przedstawiającymi niektórych Radziwiłłów, herbem i mitrami książęcymi. Z 2. połowy XVII w. pochodzi barokowy kościół Reformatów (obecnie Kapucynów). Sto lat później wzniesiono okazałą cerkiew Bazylianów (dziś kościół NMP), w której spoczywały niegdyś szczątki św. Jozafata Kuncewicza. W Białej zachowała się także drewniana cerkiew prawosławna z przełomu XIX i XX w. Na północ od miasta, w miejscowości o wdzięcznej nazwie Roskosz znajduje się iście rozkoszny pałacyk. Nazwa pochodzi od budowli postawionej w XVII stuleciu przez księżnę Katarzynę Radziwiłłowa, siostrę króla Jana III Sobieskiego. Obecnie istniejący neogotycki pałacyk powstał w XIX w. Starannie odremontowany, jest siedzibą Europejskiego Centrum Kształcenia i Wychowania.

Zabytki: renesansowo-barokowy kościół parafialny Św. Anny (1952, rozbudowa 1596-1603, 1625. przed 1719 i 1873-74), barokowa brama-dzwonnica (1. poł. XVIII w.); późnorenesansowy zamek Radziwiłłów (po 1622, P. Negroni, przebudowa 4. ćwierć XVII w.), wczesnobarokowa wieża bramna (1. poł. XVII w., Negrom) ukończona wraz z dobudową kordegard (1696-1701) i połączona szyją z barok, bramą wjazdową (ok. 1674-1680, A. Locci?); późnorenesansowa kaplica (1. poł. XVII w.); barokowa Akademia Bialska (1628, rozbudowa w duchu neobaroku 1919); barok, zespół klasztorny poreformacki (1671-88) z kościołem Św. Antoniego; barok, szpital Św. Karola Boromeusza (1716, rozbudowa przeł. XVIII i XX w.); późno-barok zespół klasztorny pobazyliański: kościół Narodzenia NMP (1747-57, P.A. Fontana?, po 1875 cerkiew, remontowany z usunięciem przekształceń 1924), klasztor (1742-45); dawna austeria (ok. 1776,1830); drewniana cerkiew prawosławna oraz dawny szpital żydowski (przełom XIX i XX w.); pomnik J.I. Kraszewskiego (1928).

Źródło:
  1. Atrakcje Turystyczne Polski, pod red. Moniki Karolczuk-Kędzierskiej, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2006
  2. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Biała Podlaska w liczbach

Powierzchnia miasta 49,4 km2 (4 940 ha)
Aktualna liczba mieszkańców (liczba ludności) 58 010
Liczba urodzeń w 2006 roku 568
Liczba zgonów w 2006 roku 413
Ilość osób, które zameldowały się do miasta w roku 2006 574
Ilość osób, które wymeldowały się z miasta w roku 2006 830
Ilość osób, które pracują 13 779
Bezrobocie: liczba bezrobotnych mieszkańców 4 176
Ilość książek w miejskich bibliotekach 206 915 sztuk
Nowopowstałe mieszkania w 2006 roku 125 (o średniej powierzchni 100,4 m2)
Nowe budynki oddane do użytku w 2006 roku 92
Ilość firm, instutycji i przedsiębiorstw (podmiotów gospodarczych) działających na terenie miasta 4 955
Dochody miasta (gminy) 149 281 032,09! zł
Wydatki miasta (gminy) 150 963 762,58 zł
Średnia pensja w Białej Podlaskiej 2 230,17 zł (co stanowi 84,6% średniej krajowej)
Ilość samochodów osobowych w Białej Podlaskiej 15 400
Ilość ofiar śmiertelnych w wypadkach drogowych na 100 tysięcy mieszkańców 15,7
Źródło:
  1. Wybrane statystyki z Banku Danych Regionalnych, 2006
2007 (c) www.miaston.pl